Bir Makale Üzerine

İnsan İstanbul’da ise özellikle yanında bir metin olmalı. Zira şehrin kendisi zaten her an yeni okumalara gebe. Sürekli yeni bir durum ve duygu hali söz konusu. Evet işte bu da var, şu şiiri ne güzel söylemiş şair, işte şimdi oldu, bu da olur mu yahu gibi iç konuşmalar eşlik eder insanı. Bir duygu açılır ve ordan diğerine yol gider. İstanbul’da varoluş patlar ve yeniden patlar. Yürürken çeşit çeşit dünyalar içinde yürür insan. Hal böyle olunca elimizde bir metin olması aslında gözlük takmak gibi bir şeydir. Teşbihte hata olmaz, J. Wylie’nin “A Single Day’s walking: narrating self and landscape on the South West Coast Path” başlıklı makalesini nerde soluklanıyorsam çıkarıp okuyarak yol alıyorum ben de. Bir nevi gözlüğüm gibi. Wylie’nin “Landscape” adlı kitabından zaten çok şey öğrenmiştim. O kitapta “manzara/peyzaj” kavramı coğrafi düşünce tarihini de hesaba katarak ele alınıyor. Gayet başarılı.

Bu makale “yürüme” eylemi” temsil ötesi yaklaşım çerçevesinde ele alıyor. Yazar alan dışından bazı yazarlara karşı ilgi duyduğunu söyler. Yürüme ve düşünce arasında ilişki bağlamında değerlendirilebilecek yazarlar şunlar; W.S. Sebald, Kattleen Steward, Thomas Clark, Richard Long, Iain Sinclair ve Alphonso Lingis. Açıkçası W.S. Sebald sevdiğim bir yazar. Onun “Satürn’ün Halkaları” adlı “gezi-roman” türündeki kitabını çok sevmiştim. Iain Sinclair’in Londra yazılarını da beğenmiştim. Diğer yazarları ise bilmiyorum. Biraz bakındım internete, Alphonso Lingis seveceğim bir isim gibiydi.

Peki bu yazarları hangi bağlamda okuyor Wylie? Temsil ötesi yaklaşımın en önemli iki kavramı “affect” ve “pratik” ile. Biz yürürken iç ve dış dünya birbirine geçer ve her an yeniden bir şey oluşur. Ne öznenin derinlikleri ne de nesnenin dış özelliklerinde kalırız. İkisi arasında geçişler vardır. İlişkisellik ve hibridlik söz konusu.

Alakasız ama şunu da söyleyeyim, bu makale ile daha çok düşünür oldum. Malum İlhan Berk, kendi ifadesiyle “lirik ve görsel” bir şair. Dokunduğu şeyi şiir yaptığı söylenir. Beni ilgilendiren ise şairin doğa ve nesneler ile kurduğu ilişki. Sanki İlhan Berk’i “günümüz kültürel coğrafyası perspektifinde” okumak bizlere çok şey söyleyebilir.