Kategoriler
Uncategorized

ARAZİ ÇALIŞMASI RAPOR YAZIMI

Giriş

Sınıfta öğrenilen teorik bilgilerin pratiğe dönüştürülmesi için arazi çalışmaları oldukça önemlidir. Bu açıdan bakılırsa, coğrafyacı için “dışarıya çıkma”, “sahaya inme” araziye gitme” gibi eylemlerin yeri başkadır. Her ne kadar arazi çalışmaları kulağa hoş bir kavram gibi gelse de kendi içinde teknik zorlukları vardır. Eğlencelidir ama emek isteyen bir yanı vardır. Herşeysen önce belli bir plan ve üslup ile hazırlanmalıdır. Ancak bundan daha önemlisi, mutlaka “mekansal bir perspektif” yazının içine sindirilmelidir. Malum coğrafyacıyız

1.Ne, Niçin ve Nasıl

1.1. Ontoloji sorunu ya da “ne, nedir?

“Bilgi olmadan yorum olmaz” düsturundan hareketle yazı yazarken ilk amacımız bahsedilen coğrafi olgunun adını koymaktır. Örneğin, “Kapadokya Bölgesi’nde Peribacalarının Oluşumu”, “Nevşehir’deki Balon ve At Turizminin Gelişimi”, “Nevşehir’in Kavak Beldesi’ndeki Doğal Soğuk Hava Depoları”gibi.  Olgunun adını koymamız lazım ki ne aradığımızı ve nereye doğru yol alacağımızı bilelim. Buna bir nevi çerçeve çizmek de diyebiliriz.

Arazi çalışmasına çıkmadan önce “nevücoğrafya”nın sosyal medya hesaplarında yayınlanan “Arazi Çalışmasında Ele Alınacak Konular” başlığı altında yazılan şeyler bize fikir verebilir. Yazınızda ele alacağınız konuları burda seçebilirsiniz. 

1.2. Epistemoloji sorunu ya da “nasıl ya da nasıl oluşur?”

Meselenin adı konulduktan  ya da “ne” sorusuna cevap verildikten sonra ikinci adım ise “nasıl” sorusuna cevap aramaktır. Örneğin, “Kapadokya Bölgesi’nde Peribacaları nasıl oluşmuştur. Doğal  Soğuk Hava Deposu nasıl oluşmuştur?

Ne ve nasıl sorusu niçin sorusu ile de içiçedir. Kısaca, bir şeyin ne olduğunu tespit ettikten sonra ya da adını koyduktan sonra nasıl oluştuğunu, neden oluştuğunu dair bilmek coğrafyacının en önemli görevidir.

1.3. Zaman Boyutu ya da Süreç

Ele alınan meselelerin zaman boyutunun olduğu ve belli bir süreç içinde geliştiği, değiştiği, geliştiği ya da gerilediği göz önünde tutulmalıdır.

Örneğin, peribacalarının oluşum süreci, Nevşehir’de balon turizminin ne zaman başladığı be günümüze kadar nasıl bir gelişim gösterdiği.

1.4. İnsan ve çevre etkileşimi

Coğrafyanın en önemli kavramlarından birisi olan “insan ve çevre etkileşimine dair bakış açısı her zaman akılda tutulmalıdır.

Örneğin; Kavakta tüflü arazi bulundu için arazinin kazılması kolaydır ve bu yüzden bölgede oldukça fazla sayıda doğal soğuk hava depoları vardır.

2. Bilgi Toplama

2.1. Ön Araştırma: Arazi çalışması öncesinde kitap ve makale gibi kaynaklardan yapılan ön araştırmalar.

2.2. Gözlem: Birincil veri kaynaklarından birisi olan gözlem öğrencilerin kendini geliştirmesi ve bakış açısı kazanması için oldukça önemlidir.

2.3. Hocaların anlatımı: Arazi çalışmaları doğal bir sınıf ortamı gibidir. Sahasında uzman olan hocaların bizzat yerinde olgu ve olayları açıklaması öğrenci için en önemli bilgi kaynağıdır. Hatta denilebilir ki, bir arazi çalışmasının en önemli bilgi kaynağı hocaların anlatımıdır.

2.4. Karşılaştırmalı Bilgi Toplama: Ön araştırmalarda ve hocaların anlatımı ile elde edilen bilgiler bizim için asıl veri kaynağıdır. Ancak rapor yazılırken eksik bilgileri tamamlamak, bilgileri teyit etmek için makale ve kitaplara tekrar bakmak gerekir. Bu bağlamda internet bizim için önemli bir imkandır.

3. Farklı Yazma Şekilleri

3.1. Öznel Gezi Yazısı Formatı

Genelde arazi çalışmaları raporunun yazılmasında uygun görülmese de hem yazı yazma alışkanlığının kazanılması hem de belli bir üslubun oluşması için başlangıçta benimsenen bir tarzdır. Böyle bir tarzı benimseyen öğrenci rahatlıkla öznel ifadeler kullanabilir. Arazi çalışmasında yaptığı gözlemler, yaşadığı şeyler ve hocadan duyduğu şeyler bu tip yazı tarzında önemlidir.

Örnek

Öğle vakti geliyordu. Iyice yorulmuştuk. Güzel gidiyordu her şey ama sanki biraz koşturmaca içinde gidiyordu her şey. Uçhisar Kalesi’ndeki rüzgarlı havanın tersine burda yani Zelve Açık Hava Müzesi rüzgardan eser yoktu. Zaten burası da köşede bucakta kalmış gibiydi. Kimseler yoktu. Burası eskiden bir köymüş Hikayesi Şenay Güngör’ün dediği gibi:

Türkiye’nin birçok yerinde yer değiştirmeye örnekler vardır. Taş düşmesine bağlı olarak 1950’li yıllarda boşaltışmıştır. Burdakilerin taşındığı yerde Aktepe Köyü kurulmuş…

Vadi sessizdi. Yer yer vadiyi gezen turistler olsa da Göreme Açık Hava Müzesindeki gibi değildi. Kapadokya’nın karakteristik özelliklerini burda görmek mümkündür. Ali İmamoğlu’nun ifadeleriyle:

Yeryüzüne volkan unsurları çıktığı zaman öyle her yeri kaplayıp sıfırlamazlar. Öyle de olabilir ama nedirdir. Genelde eski topoğrafyaya uyum sağlarlar. Burda vadi varsa yine vadi vardır.  Kavak ignimbiriti ve zelve ignimbiriti farklı seviyelerde olabilir o yüzden…”

Ayrıca bahsedilen konu ile ilgili makale, kitap ve interne gibi farklı kaynaklardandan alıntı yapılabilir.

3.2. Akademik Yazı Formatı

Edilgen cümlelerin daha çok kullanıldığı bu tarz yazıda nesnel bir bakış hakimdir. “Bugün hava rüzgarlı” gibi öznel cümlelerin yerine “Uçhisarda yılın bu aylarında rüzgarlı hava gözlemlenmektedir” gibi nesnel ifadeler kullanılmalıdır. Duyguyu ifade etmekten ziyade bilgi vermek amaçtır. Bilgiler arasında sebep sonuç ilişkisi (nedensellik) kurmak oldukça önemlidir.

Örnek:

"1950’lere kadar köy yerleşimi olan Zelve taş düşmesi sonucu başka bir yere taşınmıştır. Daha sonra ise açık hava müzesi olarak turistik faaliyetlere konu olmuştur. Kapadokya’nın en önemli ören yerlerinden birisi olan Zelve Açık Hava Müzesi”…

Bu tarz bir yazıda grafikler ve haritalar verilebilir. Bilgi verirken mutlaka referans vermek gerekir. Kim demiş, hangi kitapta ya da makalede geçiyor?

Özetin Özeti ya da Benim Önerim

  1. Bu arazi raporunda öznel ve nesnel ifadeleri aynı anda kullanın.
  2. Bir şeyi anlatırken hocaların arazi çalışmasında anlattıklarını yukarıda gösterilen şekilde metne koyun. Metinde hocaları konuşturun yani.
  3. Dileyen başka kaynaklardan da alıntı yapabilir. Hocaları konuştururken ya da diğer kaynaklardan alıntı yaparken mutlaka tırnak içine alın.
  4. Bu yazıda, bence, kronolojik sırayı takip edin ve her gittiğimiz yere dair bir başlık koyun. Örneğin Kavak’taki soğuk hava depolarına dair bir başlık açın ve o başlık altında orayı anlatın. Başlıklar öznel ve nesnel olabilir.
  5. Yazı yazmak “yazı talimi” ile gelişecek bir şey. Bu yüzden rahat olun. Çekinmeyin. Ve yazın ki üslubumuz gelişsin.